Thuis achter m’n computer, net nadat ik mijn drumstokjes had neergelegd op de snare van mijn drumstel. Daar was ik toen ik erachter kwam dat de Libische leider Kadhafi was gepakt. Het was een uur of twee voordat ik naar Hilversum moest, maar nadat ik me zo goed mogelijk via internet had ingelezen, ben ik eerder naar de NOS gegaan.
Eerst Saddam Hoessein, toen Osama Bin Laden en nu Muammar Kadhafi: hoe het komt weet ik niet, maar bij alledrie de terroristen was ik nieuwslezer van dienst toen bekend werd dat ze waren gedood. Zulk breaking news weet mij gek genoeg altijd te vinden.
Op de redactie heerste een gecontroleerde chaos. Je hebt het kunnen zien als je de eerste, extra uitzending van het NOS Journaal hebt bekeken: op de achtergrond werd veel gebeld, geroepen en gerend. Op zo’n moment merk je dat iedereen erg afhankelijk is van elkaar. Alles wat je vertelt moet kloppen en bovendien op alle uitingen gelijk zijn. Het kan niet zo zijn dat we op NOS.nl iets anders melden dan NOS Teletekst. Niets mag tegenstrijdig zijn. Vaak overleggen we per mail, maar soms is rennen en roepen sneller. Veel discussies over veel grote lijnen en details waar veel mensen bij betrokken zijn; dat leidt tot de chaos die je achter de nieuwslezer ziet.
Binnen een uur nadat bekend was geworden dat Kadhafi was gepakt, ging ook het verhaal rond dat hij dood was. Wat doe je dan? Het bericht werd verspreid door de Libische Overgangsraad, die voor ons geldt als de officiële autoriteit van Libië. Maar de reputatie van die raad was de afgelopen maanden beschadigd geraakt, zei correspondent Hans-Jaap Melissen, die veel in Libië is geweest. Hij herinnerde ons aan de vermeende arrestatie van een zoon van de kolonel, Saif al-Islam, een tijd terug. Achteraf bleek dat hij nooit was gearresteerd, hoe hoog of laag de Nationale Overgangsraad ook sprong. Het was een strategie om Kadhafi-aanhangers te demotiveren. En wie zegt dat dat dit keer anders was?
Vlak voor vier uur doken bewegende beelden op van wat een dode Kadhafi leek. Ik gebruik expres wederom deze formulering, omdat daar niks mis mee is. Veel tweeps vonden het raar: bewegende beelden van een dode? Ja, natuurlijk! De beelden bewegen (als in: het is geen foto), zelfs als degene die in beeld is niet meer leeft. Later spraken we van ‘video’ in plaats van ‘bewegende beelden’ om verwarring te voorkomen.
Op basis van de video die al-Jazeera had verspreid, besloot de hoofdredactie dat de NOS vanaf dat moment zou aanhouden dat Kadhafi dood is. Een goede keuze: de beelden waren duidelijk en waren bovendien onderdeel van een optelsom van foto-materiaal en natuurlijk de eerdere meldingen van zijn dood door zowel strijders op de grond als officiële bronnen binnen de Libische Overgangsraad. Zelfs de sceptische Melissen was om. Reden genoeg om zijn dood voor waar aan te nemen.
Hoe Kadhafi precies aan z’n einde is gekomen is nog steeds niet helemaal zeker. Als je de min of meer officiële verhalen combineert met de video’s die Arabische media hebben gemaakt, kom je ongeveer uit op het volgende.
Kadhafi probeerde in een konvooi te vluchten uit zijn geboorteplaats Sirte. De NAVO had dat blijkbaar door: Franse gevechtsvliegtuigen vielen het konvooi aan. Daarop besloot het konvooi van Kadhafi terug te keren. Blijkbaar heeft de kolonel zich toen ondergronds verstopt, naar verluid in een rioolpijp. Daar werd hij gevonden door troepen van de Libische Overgangsraad, die geweren op hem richtten. Kadhafi smeekte hen niet te schieten. Op dat moment bleef Kadhafi’s leven nog even gespaard.
De troepen van de Overgangsraad namen Kadhafi mee, gevolgd door aanhangers van Kadhafi. Het draaide uit op een schietpartij tussen de twee partijen. In dat vuurgevecht is Kadhafi geraakt in zijn hoofd. Er was geen voorbedachte rade: het was, wat de Libische Overgangsraad betreft, niet de bedoeling Kadhafi te doden.
Uit wiens pistool de dodelijke kogel kwam is niet zeker, maar volgens het Franse persbureau AFP was de schutter een 18-jarige jongen met een pet van de New York Yankees op. Hij zou Kadhafi hebben gedood in de buurt van een ziekenhuis, wat aardig aansluit bij het verhaal van een verslaggever van al-Jazeera dat Kadhafi in een ambulance heeft gelegen.
De komende dagen gaat het over de toekomst van Libië. Wie krijgt de macht? En kan de internationale gemeenschap dat verteren? Meer van dit soort vragen komen vanzelf bij me op als ik straks over de A27 rijd. De snelweg als moment van bezinning. En daarna bier.